ന്യൂഡൽഹി: ഇന്ത്യയുടെ ഡിജിറ്റൽ പേയ്മെന്റ് രംഗത്തെ നട്ടെല്ലായ യുപിഐയുടെ ‘സീറോ എം.ഡി.ആർ’ നയത്തിൽ മാറ്റത്തിന് വഴിയൊരുക്കുന്ന നിയമഭേദഗതി പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയതോടെ വലിയ ചർച്ച. സാധാരണക്കാരുടെ യുപിഐ ഇടപാടുകൾക്ക് ഉടൻ ചാർജ് വരില്ലെന്ന് സർക്കാർ വ്യക്തമാക്കുമ്പോഴും, നിയമഭേദഗതിക്ക് പിന്നിൽ അമേരിക്കൻ വ്യാപാര സമ്മർദ്ദമുണ്ടെന്ന ആരോപണം ശക്തമാണ്.
യുപിഐയുടെ സൗജന്യ മാതൃക മാറുന്നു
യുപിഐ, റൂപേ ഡെബിറ്റ് കാർഡ് ഇടപാടുകൾക്ക് നിലവിലുള്ള സീറോ എം.ഡി.ആർ വ്യവസ്ഥയിൽ മാറ്റം വരുത്താൻ കേന്ദ്ര സർക്കാരിന് അധികാരം നൽകുന്നതാണ് പുതിയ നിയമഭേദഗതി. പേയ്മെന്റ് ആൻഡ് സെറ്റിൽമെന്റ് സിസ്റ്റംസ് ആക്ടിലെ സെക്ഷൻ 10A ഭേദഗതി ചെയ്തതോടെയാണ് ഈ സാധ്യത തുറന്നത്.
ഇനി ഏതൊക്കെ ഡിജിറ്റൽ പേയ്മെന്റ് രീതികൾ സൗജന്യമായി തുടരണം, ഏതൊക്കെ ഇടപാടുകളിൽ മർച്ചന്റ് ഡിസ്കൗണ്ട് റേറ്റ് (MDR) ഈടാക്കാം എന്നിവ സർക്കാർ വിജ്ഞാപനത്തിലൂടെ തീരുമാനിക്കാനാകും.
സാധാരണ യുപിഐ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഫീസ് വരുമോ?
നിലവിൽ പരിഗണിക്കുന്ന മാതൃക പ്രകാരം വ്യക്തികൾ തമ്മിലുള്ള ഇടപാടുകൾക്കും ചെറുകിട വ്യാപാരികളുമായുള്ള സാധാരണ ഇടപാടുകൾക്കും MDR ഏർപ്പെടുത്തില്ലെന്നാണ് സൂചന.
വലിയ വ്യാപാര സ്ഥാപനങ്ങളിലെ ഉയർന്ന മൂല്യമുള്ള ഇടപാടുകളിൽ മാത്രം പരിമിതമായ നിരക്ക് ഈടാക്കുന്ന രീതിയാണ് പരിഗണിക്കുന്നത്. അതിനാൽ സാധാരണക്കാരുടെ പച്ചക്കറി, പലചരക്ക്, ഓട്ടോ തുടങ്ങിയ ദൈനംദിന ഇടപാടുകൾക്ക് നേരിട്ട് ഫീസ് വരില്ലെന്നാണ് സർക്കാർ നിലപാട്.
എന്തുകൊണ്ടാണ് MDR കൊണ്ടുവരുന്നത്?
യുപിഐ ഇടപാടുകളുടെ എണ്ണം കുതിച്ചുയർന്നതോടെ ബാങ്കുകൾക്കും പേയ്മെന്റ് സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും ഡിജിറ്റൽ അടിസ്ഥാന സൗകര്യം, സെർവർ ശേഷി, സൈബർ സുരക്ഷ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വലിയ ചെലവ് വരുന്നു.
സീറോ എം.ഡി.ആർ നയം മൂലം ബാങ്കുകൾക്കും പേയ്മെന്റ് സംവിധാനങ്ങൾക്കും വലിയ വരുമാന നഷ്ടമുണ്ടാകുന്നുവെന്ന വാദവും ഉയർന്നിട്ടുണ്ട്. ഈ മേഖലയിൽ സ്ഥിരമായ വരുമാന മാതൃക ആവശ്യമാണ് എന്നാണ് സർക്കാരിന്റെയും ബാങ്കിംഗ് മേഖലയുടെയും നിലപാട്.
അമേരിക്കൻ സമ്മർദ്ദമുണ്ടായിരുന്നോ?
നിയമഭേദഗതിയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് അമേരിക്കൻ വ്യാപാര സമ്മർദ്ദത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആരോപണം ശക്തമാകുന്നത്.
അമേരിക്കൻ വ്യാപാര പ്രതിനിധി ഓഫീസ് (USTR) ഇന്ത്യയുടെ സീറോ എം.ഡി.ആർ നയത്തെയും റൂപേയ്ക്ക് ലഭിക്കുന്ന മുൻഗണനയെയും അമേരിക്കൻ പേയ്മെന്റ് കമ്പനികൾക്ക് വിപണി പ്രവേശനത്തിൽ തടസ്സമായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നു.
വിസ, മാസ്റ്റർകാർഡ് തുടങ്ങിയ അന്താരാഷ്ട്ര കാർഡ് ശൃംഖലകൾക്ക് ഇന്ത്യയിലെ യുപിഐയുടെ അതിവേഗ വളർച്ച തിരിച്ചടിയായെന്നും സാമ്പത്തിക ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങൾ വിലയിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ഇന്ത്യ-അമേരിക്ക വ്യാപാര ചർച്ചകൾ പുരോഗമിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ഡിജിറ്റൽ വിപണിയിലെ തടസ്സങ്ങൾ നീക്കാനുള്ള അമേരിക്കൻ ആവശ്യങ്ങൾ യുപിഐ നയത്തിലെ മാറ്റത്തിന് സ്വാധീനം ചെലുത്തിയോയെന്ന ചോദ്യമാണ് ഇപ്പോൾ ഉയരുന്നത്.
ഫോൺപേയും ഗൂഗിൾ പേയും ആധിപത്യം തുടരുന്നു
യുപിഐ വിപണിയിൽ മൂന്നാം കക്ഷി ആപ്പുകളുടെ സാന്നിധ്യവും നിർണായകമാണ്. ഫോൺപേയും ഗൂഗിൾ പേയും ചേർന്ന് ഇടപാടുകളുടെ വലിയൊരു പങ്ക് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.
ഇന്ത്യയുടെ തദ്ദേശീയ ഡിജിറ്റൽ പേയ്മെന്റ് സംവിധാനത്തിൽ വിദേശ കമ്പനികളുടെ സ്വാധീനം എത്രത്തോളം വേണമെന്ന ചർച്ചയും ഇതോടെ വീണ്ടും സജീവമാകുകയാണ്.
പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ വിമർശനം
യുപിഐയുടെ സൗജന്യ സേവനം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള നീക്കത്തിന് പിന്നിൽ അമേരിക്കൻ കമ്പനികൾക്ക് ഇന്ത്യൻ വിപണി കൂടുതൽ തുറന്നുകൊടുക്കാനുള്ള ശ്രമമാണെന്നാണ് പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ ആരോപണം.
എന്നാൽ സാധാരണ ഉപഭോക്താക്കളിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് ചാർജ് ഈടാക്കുന്നില്ലെന്നും വലിയ വ്യാപാരികളിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന MDR ബാങ്കുകൾക്കും പേയ്മെന്റ് സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും ഡിജിറ്റൽ അടിസ്ഥാന സൗകര്യം ശക്തിപ്പെടുത്താൻ ഉപയോഗിക്കാനാകുമെന്നും കേന്ദ്ര സർക്കാർ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഇനി നിർണായകം സർക്കാർ വിജ്ഞാപനം
യുപിഐയെ സൗജന്യ ഡിജിറ്റൽ പൊതുസൗകര്യമായി നിലനിർത്തണമോ, അതോ അതിന്റെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യ ചെലവുകൾ നിറവേറ്റാൻ വിപണി അധിഷ്ഠിത വരുമാന മാതൃക സ്വീകരിക്കണമോ എന്നതാണ് ഇന്ത്യ നേരിടുന്ന പ്രധാന നയപരീക്ഷണം.
നിയമഭേദഗതി പാസായെങ്കിലും യുപിഐയ്ക്ക് എത്ര MDR ഈടാക്കും, ആരിൽ നിന്ന് ഈടാക്കും, ഉപഭോക്താക്കളെ അത് എങ്ങനെ ബാധിക്കും എന്നതെല്ലാം സർക്കാർ പുറത്തിറക്കുന്ന വിജ്ഞാപനത്തിലൂടെയാകും വ്യക്തമാകുക.