കലയിലെ വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാത്ത സൂര്യൻ

സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തിയെ ഓർക്കുമ്പോൾ

അരങ്ങിനെ ഒരു കലാസൃഷ്ടിയായി കണ്ട മനുഷ്യൻ. സമയനിഷ്ഠയെ കലാകാരന്റെ ആത്മാഭിമാനമായി കരുതിയ സംഘാടകൻ. നടന് സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകി അതിനെ മികവിലേക്ക് ഉയർത്തിയ സംവിധായകൻ. സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തി സാറിൻ്റെ ഓർമകളിലേക്ക് തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ തെളിയുന്നത് മലയാള കലാരംഗത്തെ പകരംവെക്കാനില്ലാത്ത ഒരു സാന്നിധ്യത്തിന്റെ ചിത്രം.

കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക ഭൂപടത്തിൽ സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തി എന്ന പേര് ഒരു വ്യക്തിയുടേത് മാത്രമായിരുന്നില്ല. ലോകനിലവാരത്തിലുള്ള കലാപ്രകടനങ്ങളെ കേരളത്തിന്റെ വേദികളിലെത്തിച്ച ഒരു സാംസ്കാരിക പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പേരുകൂടിയായിരുന്നു അത്.

അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം അരങ്ങിലും അണിയറയിലും സഞ്ചരിച്ചവർക്ക് സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തിസാർ പകർന്നുനൽകിയത് നാടകാനുഭവങ്ങൾ മാത്രമായിരുന്നില്ല. കലയോടുള്ള പൂർണമായ സമർപ്പണം, അച്ചടക്കം, പ്രൊഫഷണലിസം, കലാകാരനോടുള്ള ആദരം—ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന ഒരു വലിയ പാഠമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം.

ഒരു തലമുറയുടെ കലാബോധം മാറ്റിയ ‘സൂര്യ’

നാടകരംഗത്ത് സജീവമാകുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ മലയാളിക്ക് കലയുടെ പ്രൊഫഷണൽ മുഖം പരിചയപ്പെടുത്തിയത് സൂര്യ ഫെസ്റ്റിവലുകളായിരുന്നു.

അമ്പലപ്പറമ്പുകളിലെ പതിവ് നാടകങ്ങൾക്കും നൃത്തപരിപാടികൾക്കും അപ്പുറം ദേശീയ-അന്തർദേശീയ തലങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ നേടിയ കലാകാരന്മാരെയും വിസ്മയപ്രകടനങ്ങളെയും സാധാരണ പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തിക്ക് കഴിഞ്ഞു.

തിരുവനന്തപുരത്തെ ടാഗോർ തിയേറ്ററിൽ നടക്കുന്ന സൂര്യ ഫെസ്റ്റിവലിന്റെ ഒരു പരിപാടിയെങ്കിലും കാണുക എന്നത് അക്കാലത്തെ കലാവിദ്യാർത്ഥികളുടെയും യുവ നടന്മാരുടെയും വലിയ ആഗ്രഹമായിരുന്നു.

പിന്നീട് കാവാലം നാരായണപ്പണിക്കരുടെ ‘സോപാനം’ നാടകസംഘത്തിലെത്തിയപ്പോഴാണ് ആ വലിയ ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമാകാൻ അവസരം ലഭിച്ചത്.

കാവാലം നാരായണപ്പണിക്കരുടെ ‘പൊറനാഡി’ സൂര്യ ഫെസ്റ്റിവലിന്റെ ഉദ്ഘാടന നാടകമായി അവതരിപ്പിച്ചത് ആ കാലഘട്ടത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ സംഭവമായിരുന്നു. പിന്നീട് കൃഷ്ണൻ ബാലകൃഷ്ണൻ അഭിനയിച്ച ‘ഒരാൾ’ എന്ന സിനിമയുടെ പ്രീമിയർ പ്രദർശനവും സൂര്യ ഫെസ്റ്റിവലിന്റെ ഉദ്ഘാടന വേദിയിലായിരുന്നു.

‘മേൽവിലാസ’ത്തിലെ രാമചന്ദ്രൻ; കരിയറിലെ വഴിത്തിരിവ്

സോപാനം വിട്ട ശേഷമാണ് ഞാൻ സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തിയുടെ നാടകസംഘത്തിലെത്തുന്നത്.

അതുവരെ നാടോടി-ശൈലീകൃത നാടകങ്ങളിൽ കൂടുതലായി അഭിനയിച്ചിരുന്ന എനിക്ക് റിയലിസ്റ്റിക് അഭിനയശൈലിയിലേക്കുള്ള വലിയൊരു ചുവടുമാറ്റമായിരുന്നു അത്.

‘മേൽവിലാസം’ എന്ന വിഖ്യാത നാടകത്തിലെ കേന്ദ്രകഥാപാത്രമായ രാമചന്ദ്രനെ അവതരിപ്പിക്കാൻ എന്നെ തിരഞ്ഞെടുത്തതും കൃഷ്ണമൂർത്തി സാറായിരുന്നു.

അഭിനേതാവിന് അരങ്ങിൽ സ്വതന്ത്രമായി പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള പൂർണ ഇടം നൽകുന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ രീതി. നടനിൽനിന്ന് സ്വാഭാവികമായി പുറത്തുവരുന്ന പ്രകടനങ്ങളെ ആദ്യം നിരീക്ഷിക്കും. പിന്നീട് ആവശ്യമായ തിരുത്തലുകളിലൂടെ അതിനെ കൂടുതൽ മിഴിവുള്ളതാക്കും.

ചുരുങ്ങിയ കാലത്തിനുള്ളിൽ ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ നഗരങ്ങളിലായി നൂറിലധികം വേദികളിൽ ‘മേൽവിലാസം’ അരങ്ങേറി. മുംബൈ, ബെംഗളൂരു, ഹൈദരാബാദ്, ഡൽഹി തുടങ്ങി നിരവധി നഗരങ്ങളിലേക്ക് ഒരു ടൂറിങ് കമ്പനിയെപ്പോലെ മലയാളത്തിലെ മുൻനിര കലാകാരന്മാരെ അണിനിരത്തി നടത്തിയ ആ യാത്രകൾ എൻ്റെ അഭിനയജീവിതത്തിലെ മറക്കാനാവാത്ത അധ്യായമായി.

പിന്നീട് ‘മേൽവിലാസം’ സിനിമയായപ്പോഴും നാടകത്തിന്റെ സ്വാഭാവികതയും കരുത്തുറ്റ സംഭാഷണങ്ങളും നിലനിർത്തപ്പെട്ടു.

ആ നാടകത്തിലെ എൻ്റെ പ്രകടനം കണ്ടാണ് അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ സാർ ‘ഒരു പെണ്ണും രണ്ടാണും’ എന്ന ചിത്രത്തിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചത്. അതിനു പിന്നിലും കൃഷ്ണമൂർത്തി സാറിന്റെ കരുതലും കൃത്യമായ മാർഗനിർദേശവും ഉണ്ടായിരുന്നു.

‘എന്റെ രക്ഷകൻ’; അരങ്ങിലെ മഹാവിസ്മയം

കേരളത്തിലെ അരങ്ങുകളിൽ വലിയ മാറ്റത്തിന് വഴിയൊരുക്കിയ മൾട്ടി-മെഗാ സംഗീതനാടകമായിരുന്നു ‘എന്റെ രക്ഷകൻ’.

നൂറോളം കലാകാരന്മാരും നർത്തകരും അമ്പതോളം സാങ്കേതിക പ്രവർത്തകരും മാറിമറിയുന്ന ഇരുപതോളം കൂറ്റൻ സെറ്റുകളും ബാക്ക് പ്രൊജക്ഷനും മികച്ച ശബ്ദസംവിധാനവുമെല്ലാം ചേർന്ന വൻ കലാസൃഷ്ടിയായിരുന്നു അത്.

ആ മെഗാ ഷോയിൽ യേശുക്രിസ്തുവിന്റെ വേഷം ചെയ്തത് ഞാനായിരുന്നു.

ട്രെയിനിലെ രണ്ടും മൂന്നും ബോഗികൾ നിറയെ കലാകാരന്മാരുമായി ഇന്ത്യയിലുടനീളം ആ നാടകം സഞ്ചരിച്ചു. ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിലും യൂറോപ്പിലുമായി നിരവധി പര്യടനങ്ങളും നടന്നു.

ഇത്രയും വലിയൊരു സംഘത്തെ മുന്നിൽനിന്ന് നയിക്കുമ്പോഴും ഓരോ കലാകാരന്റെയും സാങ്കേതിക പ്രവർത്തകന്റെയും കാര്യങ്ങളിൽ വ്യക്തിപരമായ ശ്രദ്ധ പുലർത്തിയിരുന്നു കൃഷ്ണമൂർത്തി.

“ഒപ്പമുള്ള ഓരോ കലാകാരനെയും സ്വന്തം കുടുംബാംഗത്തെപ്പോലെ സ്നേഹത്തോടെയും ഉത്തരവാദിത്തത്തോടെയും ചേർത്തുപിടിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞിരുന്നു.”

6.45 എന്നാൽ 6.45 തന്നെ

സൂര്യകൃഷ്ണമൂർത്തി സാറിൻ്റെ വ്യക്തിത്വത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ സവിശേഷതകളിലൊന്നായിരുന്നു സമയനിഷ്ഠ.

നാടകം വൈകിട്ട് 6.45-ന് ആരംഭിക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചാൽ കൃത്യം 6.45-ന് തന്നെ കർട്ടൻ ഉയരും.

ഒരു മിനിറ്റ് വൈകിയാലും പ്രവേശനമില്ല. വന്നത് എത്ര വലിയ വി.ഐ.പി. ആയാലും പ്രമുഖനായാലും അതിൽ ഇളവുണ്ടാകില്ല.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാട് വ്യക്തമായിരുന്നു:

“കല എന്നത് ആർക്കും എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും കയറിവരാവുന്ന ഒരു വിവാഹ റിസപ്ഷനല്ല; അതൊരു കലാസൃഷ്ടിയാണ്. കാണാൻ താൽപര്യമുണ്ടെങ്കിൽ കലാകാരൻ നിശ്ചയിച്ച സമയത്ത് തന്നെ വരണം.”

കാഴ്ചക്കാരന്റെ സൗകര്യത്തേക്കാൾ കലാകാരന്റെ അധ്വാനത്തിനും ആത്മാഭിമാനത്തിനുമാണ് അദ്ദേഹം പ്രാധാന്യം നൽകിയത്.

‘സൂര്യ ചൈതന്യം’; കലാകാരന്മാർക്ക് എന്നും തുറന്നിരുന്ന ഇടം

തിരുവനന്തപുരത്തെ ‘സൂര്യ ചൈതന്യം’ ആയിരുന്നു സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തിയുടെ വീട്. അതിനോടു ചേർന്നായിരുന്നു ‘ഗണേശം’ എന്ന തീയേറ്റർ.

കലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് എന്ത് പ്രതിസന്ധിയുണ്ടായാലും, ഒരു പരിപാടിക്ക് മാർഗനിർദേശം ആവശ്യമുണ്ടായാലും അദ്ദേഹത്തെ സമീപിക്കാൻ കലാകാരന്മാർക്ക് വലിയൊരു ആശ്രയമായിരുന്നു ‘സൂര്യ ചൈതന്യം’. അതിനോടു ചേർന്ന ‘ഗണേശം’ തീയേറ്റർ കലാപ്രവർത്തനങ്ങളുടെ സജീവ ഇടമായും മാറി.

ആരു ചെന്നാലും ആവശ്യമായ നിർദേശവും പിന്തുണയും നൽകുകയും, കഴിയുന്നിടത്തോളം വേദിയൊരുക്കി കൂടെ നിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സ്വഭാവമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റേത്.

അരങ്ങിന് പുറത്ത് നിന്ന് നിർദേശങ്ങൾ മാത്രം നൽകുന്ന സംവിധായകനായിരുന്നില്ല അദ്ദേഹം. റിഹേഴ്സൽ ക്യാമ്പിൽ തറയിലിറങ്ങി നിന്ന് രാപ്പകലില്ലാതെ പ്രവർത്തിച്ച തികഞ്ഞ കലാകാരനായിരുന്നു.

ഒരു നടനിലെ സർഗശേഷിയെ പൂർണമായി വിശ്വസിക്കുക. അയാൾക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുക. പിന്നീട് തന്റെ അനുഭവസമ്പത്തുകൊണ്ട് അതിനെ കൂടുതൽ മിഴിവുറ്റതാക്കുക—ഇതായിരുന്നു സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തിയുടെ പ്രവർത്തനരീതി.

മാഞ്ഞുപോകാത്ത ഒരു തണൽ

സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തി സാറിൻ്റെ വിയോഗത്തോടെ മലയാള കലാരംഗത്തിന് നഷ്ടമായത് ഒരു സംവിധായകനെയോ സംഘാടകനെയോ മാത്രമല്ല.

കലയെ സ്വന്തം ജീവശ്വാസമായി കണ്ട ഒരു മനുഷ്യനെയാണ്.

കലാകാരന്റെ അധ്വാനത്തെ ആദരിക്കുകയും, പ്രേക്ഷകനെ കലാസൃഷ്ടിയുടെ ഭാഗമെന്ന നിലയിൽ പരിഗണിക്കുകയും, അരങ്ങിനെ ഒരു പവിത്രമായ ഇടമായി കാണുകയും ചെയ്ത ഒരു തലമുറയുടെ പ്രതിനിധിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം.

അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ച വേദികൾ ഇന്ന് ഓർമകളാണ്. അദ്ദേഹം വളർത്തിയെടുത്ത കലാകാരന്മാർ ഇന്നും അരങ്ങിലുണ്ട്. അദ്ദേഹം പഠിപ്പിച്ച അച്ചടക്കവും പ്രൊഫഷണലിസവും ഇന്നും പല കലാപ്രവർത്തകരുടെയും ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തിസാറിൻ്റെ ഓർമ ഒരു വ്യക്തിയുടെ ഓർമയായി മാത്രം ചുരുങ്ങുന്നില്ല.

അത് മലയാള കലാരംഗത്തെ ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ ഓർമയാണ്.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം മാഞ്ഞുപോയെങ്കിലും, അദ്ദേഹം തെളിച്ചുവെച്ച കലയുടെ വെളിച്ചം മായുകയില്ല.

സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തി—
അരങ്ങിൽ ഒരു പേര് മാത്രമല്ല,
കലയുടെ അച്ചടക്കത്തിന്റെയും സമർപ്പണത്തിന്റെയും ഒരു പാഠപുസ്തകം.