റഷ്യ–യുക്രെയ്ൻ യുദ്ധത്തിനെതിരെ സ്കൂളിൽ വരച്ച ഒരു ചിത്രം. അന്ന് മാഷ മോസ്കല്യോവയ്ക്ക് പ്രായം വെറും 12 വയസ്സ്. എന്നാൽ ആ ചിത്രം അവളുടെയും മകളെ ഒറ്റയ്ക്ക് വളർത്തിയിരുന്ന പിതാവ് അലക്സി മോസ്കല്യോവിന്റെയും ജീവിതത്തെ തന്നെ മാറ്റിമറിച്ചു. പിതാവിന് ജയിൽശിക്ഷ, മകൾക്ക് അനാഥാലയത്തിലെ ജീവിതം, പിന്നീട് സ്വന്തം രാജ്യം വിട്ടുള്ള പലായനം. ഇന്ന് മാഷയും പിതാവും ഫ്രാൻസിൽ പുതിയൊരു ജീവിതം കെട്ടിപ്പടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയാണ്. സ്വതന്ത്രമായി സംസാരിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിനുവേണ്ടി വില നൽകേണ്ടിവന്ന ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ കഥയാണിത്.
യുദ്ധത്തെ അനുകൂലിക്കുന്ന ചിത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ വേറിട്ടൊരു നിലപാട്
2022 ഫെബ്രുവരിയിൽ റഷ്യ യുക്രെയ്‌നിൽ അധിനിവേശം ആരംഭിച്ച സമയത്താണ് സംഭവം. അന്ന് റഷ്യയിലെ യെഫ്രെമോവ് നഗരത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്ന മാഷയ്ക്ക് 12 വയസ്സായിരുന്നു. സ്കൂളിലെ ചിത്രരചനാ ക്ലാസിൽ റഷ്യൻ സൈനിക നടപടിയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ചിത്രം വരയ്ക്കാനായിരുന്നു അധ്യാപിക കുട്ടികളോട് ആവശ്യപ്പെട്ടതെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ.
സഹപാഠികളിൽ പലരും ടാങ്കുകളും റഷ്യൻ സൈനിക നടപടിയെ അനുകൂലിക്കുന്ന 'Z' ചിഹ്നവും വരച്ചപ്പോൾ മാഷ തിരഞ്ഞെടുത്തത് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ആശയമായിരുന്നു. റഷ്യൻ ബോംബാക്രമണത്തിൽനിന്ന് ഒരു കുഞ്ഞിനെ സംരക്ഷിക്കുന്ന അമ്മയെയാണ് അവൾ ചിത്രീകരിച്ചത്. ചിത്രത്തിൽ യുക്രെയ്ൻ പതാകയ്ക്കരികിൽ 'യുക്രെയ്‌നിന് ജയം' എന്ന സന്ദേശവും റഷ്യൻ പതാകയ്ക്കരികിൽ 'പുടിൻ വേണ്ട, യുദ്ധം വേണ്ട' എന്ന സന്ദേശവും രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.
യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ച് താൻ വിശ്വസിച്ച സത്യമാണ് ചിത്രത്തിലൂടെ പ്രകടിപ്പിച്ചതെന്നാണ് മാഷ പിന്നീട് വിശദീകരിച്ചത്. എന്നാൽ ഒരു കുട്ടിയുടെ ഈ കലാസൃഷ്ടി അവളുടെ കുടുംബത്തെ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലേക്ക് നയിക്കുമെന്ന് അന്ന് ആരും കരുതിയിരുന്നില്ല.
പിതാവിന് ജയിൽശിക്ഷ; മകൾ അനാഥാലയത്തിൽ
ചിത്രം പുറത്തുവന്നതിനു പിന്നാലെ അത് പൊലീസിന്റെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടുവെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. റഷ്യൻ സൈന്യത്തെ അപകീർത്തിപ്പെടുത്തിയെന്ന കുറ്റം ചുമത്തി പിതാവ് അലക്സി മോസ്കല്യോവിനെ കോടതി രണ്ടുവർഷത്തെ തടവിന് ശിക്ഷിച്ചു. മകളെ ഒറ്റയ്ക്ക് വളർത്തിയിരുന്ന അലക്സി ജയിലിലായതോടെ മാഷയെ അനാഥാലയത്തിലേക്ക് മാറ്റി. തുടർന്ന് ഇരുവരും ദീർഘകാലം വേർപിരിഞ്ഞു കഴിയേണ്ടിവന്നു.
മാഷയുടെ ചിത്രമാണ് സംഭവങ്ങളുടെ തുടക്കമെങ്കിലും, പിതാവിനെതിരായ കേസിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ യുദ്ധവിരുദ്ധ സോഷ്യൽ മീഡിയ പോസ്റ്റുകളും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. അതിനാൽ ചിത്രത്തിന്റെ പേരിൽ മാത്രം പിതാവിന് ശിക്ഷ ലഭിച്ചുവെന്ന് പറയുന്നതിനേക്കാൾ, യുദ്ധത്തെ വിമർശിച്ച നിലപാടുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസിലാണ് അദ്ദേഹം ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടതെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ് വസ്തുതാപരം.
റഷ്യയിൽനിന്ന് അർമേനിയ വഴി ഫ്രാൻസിലേക്ക്
2024-ൽ ജയിൽമോചിതനായ അലക്സി മകളുമായി വീണ്ടും ഒന്നിച്ചു. തുടർന്ന് ഇരുവരും റഷ്യ വിട്ട് അർമേനിയയിലേക്ക് പോയി. അവിടെനിന്ന് യൂറോപ്പിൽ അഭയം തേടാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ നടത്തിയ ശേഷമാണ് ഫ്രാൻസിലെത്തിയത്.
ലഭ്യമായ റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, 2026 ജൂലൈ 17-ന് ഇരുവർക്കും ഫ്രാൻസിൽ രാഷ്ട്രീയ അഭയം അനുവദിച്ചു. റഷ്യയിൽ നേരിട്ട പ്രതിസന്ധികൾക്കുശേഷം സുരക്ഷിതമായൊരു ജീവിതം കെട്ടിപ്പടുക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിലാണ് അച്ഛനും മകളും.
പുതിയ രാജ്യത്ത് പുതിയ ജീവിതം; മുന്നിൽ വെല്ലുവിളികൾ
ഫ്രാൻസിലെത്തിയെങ്കിലും മാഷയുടെയും പിതാവിന്റെയും പ്രതിസന്ധികൾ പൂർണമായി അവസാനിച്ചിട്ടില്ല. ജയിൽവാസം അലക്സിയുടെ ആരോഗ്യത്തെ ബാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ അറിയാത്ത മാഷയ്ക്ക് പുതിയ വിദ്യാഭ്യാസ സാഹചര്യങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നതും വെല്ലുവിളിയാണ്. പഴയ ജീവിതവും വീടും പരിചിതമായ ചുറ്റുപാടുകളും ഉപേക്ഷിച്ച ഇരുവരും പുതിയൊരു ജീവിതം കെട്ടിപ്പടുക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിലാണ്.
റഷ്യൻ ഭരണകൂടത്തിനെതിരായ വിമർശനങ്ങൾ പരസ്യമായി ഉന്നയിക്കുന്നതിനാൽ തങ്ങളുടെ സുരക്ഷയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കയും ഇരുവർക്കുമുണ്ട്. സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലൂടെയും യൂട്യൂബിലൂടെയും മാഷ തന്റെ നിലപാടുകൾ പങ്കുവയ്ക്കുന്നത് തുടരുകയാണ്.
ജീവിതം മാറ്റിമറിച്ച ആ ചിത്രം ഇന്നും കൈവശം
റഷ്യ വിട്ടുപോകാനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പിനിടെ പഴയ നോട്ട്ബുക്കുകൾക്കിടയിൽനിന്നാണ് മാഷ താൻ വരച്ച ആ ചിത്രം വീണ്ടും കണ്ടെത്തിയത്. അധികാരികൾ അത് പിടിച്ചെടുത്തിരുന്നില്ല. ഇന്ന് അവൾക്ക് സ്വന്തം പഴയ ജീവിതത്തിൽനിന്ന് അവശേഷിക്കുന്ന അപൂർവം ചില വസ്തുക്കളിലൊന്നാണ് ആ ചിത്രം.
ഒരു കുട്ടിയുടെ ഭാവനയിൽ വിരിഞ്ഞ യുദ്ധവിരുദ്ധ സന്ദേശം പിന്നീട് അവളുടെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വേദനാജനകമായ ഓർമയായി മാറി. അതേസമയം, സ്വന്തം നിലപാടുകൾ സ്വതന്ത്രമായി പ്രകടിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന സാഹചര്യം ലഭിച്ചതാണ് തങ്ങൾക്കുണ്ടായ നഷ്ടങ്ങൾക്ക് ഒരളവുവരെ ആശ്വാസമാകുന്നതെന്ന് പിതാവ് പറയുന്നു.
ജന്മനാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ കാത്തിരിക്കുന്ന മാഷ
റഷ്യയിലേക്ക് മടങ്ങാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിലും അവിടത്തെ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യം മാറാതെ അതിന് കഴിയുമോ എന്ന ആശങ്ക മാഷയ്ക്കുണ്ട്. ജനാധിപത്യവും അഭിപ്രായസ്വാതന്ത്ര്യവും ഉറപ്പുള്ള ഒരു രാജ്യമായി റഷ്യ മാറണമെന്നാണ് അവളുടെ ആഗ്രഹം.
മാഷയുടെ കഥ യുദ്ധത്തിന്റെ മറ്റൊരു മുഖമാണ് ലോകത്തിന് മുന്നിൽ തുറന്നുകാട്ടുന്നത്. യുദ്ധഭൂമിയിൽ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടുന്നവർക്കും വീടും കുടുംബവും നഷ്ടപ്പെടുന്നവർക്കും പുറമെ, യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ച് വ്യത്യസ്തമായ അഭിപ്രായം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതിന്റെ പേരിൽ ജീവിതം തന്നെ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടിവരുന്നവരുമുണ്ട്.
വെറും 12 വയസ്സുള്ള ഒരു കുട്ടി വരച്ച ചിത്രം ഉയർത്തുന്ന ചോദ്യം അതാണ്: യുദ്ധകാലത്ത് സമാധാനത്തിനുവേണ്ടി ശബ്ദമുയർത്താനുള്ള അവകാശം പോലും നഷ്ടപ്പെടുകയാണോ?