2029ൽ ‘ഒരു രാജ്യം, ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്’?

ന്യൂഡൽഹി: ‘ഒരു രാജ്യം, ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്’ എന്ന ആശയം 2029ലെ ലോക്‌സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനൊപ്പം തന്നെ ഭാഗികമായി നടപ്പാക്കാനുള്ള സാധ്യത പരിശോധിച്ച് എൻഡിഎ. എൻഡിഎയ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷമുള്ള 22 സംസ്ഥാനങ്ങളിലും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലും നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ലോക്‌സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനൊപ്പം നടത്തുന്നതിനുള്ള സാധ്യതയാണ് മുന്നണിയിൽ ചർച്ച ചെയ്യുന്നതെന്നാണ് റിപ്പോർട്ട്.

നിലവിലെ സാഹചര്യത്തിൽ ‘ഒരു രാജ്യം, ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്’ നടപ്പാക്കാനുള്ള കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ നിർദേശത്തിന് 2034 ആണ് ലക്ഷ്യമിട്ടിരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഇതിന് മുമ്പ്, 2029ലെ ലോക്‌സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനൊപ്പം എൻഡിഎ ഭരിക്കുന്ന സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ കൂടി നടത്താനുള്ള പ്ലാൻ ബി ആണ് പരിഗണിക്കുന്നത്.

എന്തുകൊണ്ട് 22 സംസ്ഥാനങ്ങൾ?

നിലവിൽ എൻഡിഎയ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷമുള്ള 22 സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുമാണ് പദ്ധതിയുടെ പരിധിയിൽ വരുന്നത്. ഇതിൽ 11 സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ അടുത്ത രണ്ട് വർഷത്തിനുള്ളിൽ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കാനുണ്ട്. അതായത്, 2029ലെ ലോക്‌സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് മുമ്പ് തന്നെ ഈ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ നിയമസഭകളുടെ കാലാവധി അവസാനിക്കും.

അതേസമയം ആന്ധ്രപ്രദേശ്, അരുണാചൽ പ്രദേശ്, സിക്കിം, ഒഡിഷ എന്നീ നാല് സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോക്‌സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനൊപ്പം തന്നെയാണ് നിലവിൽ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പും നടക്കുന്നത്. ഈ നാല് സംസ്ഥാനങ്ങളും ഇപ്പോൾ എൻഡിഎ ഭരണത്തിലാണ്.

ഇതോടെ 2029ൽ ലോക്‌സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനൊപ്പം 22 സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ഒരേ ചക്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാനാണ് ആലോചന.

എങ്ങനെ നടപ്പാക്കും?

ഇതാണ് പദ്ധതിയിലെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ ഭാഗം.

2029 വരെ കാത്തിരുന്നാൽ പല എൻഡിഎ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും നിയമസഭകളുടെ കാലാവധി വ്യത്യസ്ത സമയങ്ങളിലായിരിക്കും അവസാനിക്കുക. അതിനാൽ കാലാവധി പൂർത്തിയാകുന്നതിന് മുമ്പ് ചില നിയമസഭകൾ പിരിച്ചുവിട്ട് 2029ലെ ലോക്‌സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനൊപ്പം പുതിയ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുക എന്നതാണ് പരിഗണിക്കുന്ന മാർഗം.

റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, എൻഡിഎ അടുത്ത രണ്ട് വർഷവും ഈ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ സർക്കാരുകൾ നിലനിർത്തുകയാണെങ്കിൽ, 2029 ജനുവരിയോടെ 22 സംസ്ഥാന/കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശ നിയമസഭകൾ പിരിച്ചുവിടാനുള്ള സാധ്യതയാണ് പരിശോധിക്കുന്നത്. ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 174(2)(b) പ്രകാരം ഗവർണർക്ക് നിയമസഭ പിരിച്ചുവിടാനുള്ള അധികാരമുണ്ട്; സാധാരണയായി മന്ത്രിസഭയുടെ ഉപദേശപ്രകാരമാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്.

നിയമസഭ നേരത്തെ പിരിച്ചുവിട്ടാൽ ആറുമാസത്തിനുള്ളിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തണമെന്ന വ്യവസ്ഥയും നിലവിലുണ്ട്.

എന്നാൽ ‘ഒരു രാജ്യം, ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്’ ബിൽ ഇപ്പോൾ എന്താണ് പറയുന്നത്?

2024 ഡിസംബർ 17ന് ലോക്‌സഭയിൽ അവതരിപ്പിച്ച ഭരണഘടന (129-ാം ഭേദഗതി) ബിൽ, 2024, ലോക്‌സഭയുടെയും സംസ്ഥാന നിയമസഭകളുടെയും തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ഒരുമിച്ച് നടത്തുന്നതിനുള്ള ഭരണഘടനാ ചട്ടക്കൂടാണ് നിർദേശിക്കുന്നത്. ഇതോടൊപ്പം കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലെ നിയമങ്ങൾ ഭേദഗതി ചെയ്യുന്നതിനുള്ള പ്രത്യേക ബില്ലും അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇരു ബില്ലുകളും ഇപ്പോൾ സംയുക്ത പാർലമെന്ററി സമിതിയുടെ പരിഗണനയിലാണ്.

നിലവിലെ ബിൽ പ്രകാരം ലോക്‌സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് ശേഷം ആദ്യമായി ലോക്‌സഭ ചേരുന്ന തീയതിയിൽ രാഷ്ട്രപതി വിജ്ഞാപനം പുറപ്പെടുവിക്കുന്നതോടെയാണ് പുതിയ സംവിധാനത്തിലേക്കുള്ള ഘട്ടം ആരംഭിക്കുക. അതിന് ശേഷം രൂപീകരിക്കുന്ന സംസ്ഥാന നിയമസഭകളുടെ കാലാവധി ലോക്‌സഭയുടെ കാലാവധിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന രീതിയിലാണ് നിർദേശം.

ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നിലവിലെ ബിൽ പാസായാൽ ആദ്യ പൂർണ സംയോജിത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2034ലായിരിക്കും നടത്താനാകുക എന്നാണ് നിയമനിർമാണത്തിന്റെ നിലവിലെ രൂപരേഖ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

2029 എങ്ങനെ സാധ്യമാകും?

ഇവിടെയാണ് ഇപ്പോഴത്തെ രാഷ്ട്രീയ നീക്കത്തിന് പ്രാധാന്യം.

ബിൽ നിർദേശിക്കുന്ന സാധാരണ സമയക്രമം 2034 ആണെങ്കിലും, 2029ൽ 22 എൻഡിഎ സംസ്ഥാനങ്ങളെ ഒരേ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചക്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ രാഷ്ട്രീയപരമായ മറ്റൊരു മാർഗം തേടുകയാണ്.

അതായത്, ബില്ലിന്റെ നിലവിലെ സമയക്രമം മാറ്റാതെ തന്നെ, സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളുടെ സമ്മതവും ഭരണഘടനാപരമായ നടപടികളും ഉപയോഗിച്ച് നിയമസഭകളുടെ കാലാവധി ചുരുക്കി 2029ൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഒരുമിച്ച് നടത്താമോ എന്നതാണ് പരിശോധിക്കുന്നത്.

‘2029ൽ തന്നെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തും’ എന്ന അന്തിമ തീരുമാനം ഉണ്ടായിട്ടില്ല. ഇക്കാര്യം എൻഡിഎ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ നിലപാടിനെയും രാഷ്ട്രീയ ധാരണയെയും ആശ്രയിച്ചിരിക്കും. ‘ഒരു രാജ്യം, ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്’ ബിൽ പരിശോധിക്കുന്ന സംയുക്ത പാർലമെന്ററി സമിതി അധ്യക്ഷൻ പി.പി. ചൗധരിയും 2029ലെ സാധ്യത സമിതിയുടെ പരിധിക്ക് പുറത്തുള്ള വിഷയമാണെന്നും ഇക്കാര്യം എൻഡിഎ മുഖ്യമന്ത്രിമാരാണ് തീരുമാനിക്കേണ്ടതെന്നും വ്യക്തമാക്കിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.

2034ന് പകരം 2029; രാഷ്ട്രീയമായി എന്താണ് ഇതിന്റെ പ്രാധാന്യം?

രാജ്യത്ത് നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ തുടർച്ചയായി നടക്കുന്നത് ഭരണസംവിധാനത്തെയും രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനങ്ങളെയും ബാധിക്കുന്നുവെന്നാണ് ‘ഒരു രാജ്യം, ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്’ അനുകൂലിക്കുന്നവരുടെ വാദം.

തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുക, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചെലവ് കുറയ്ക്കുക, സർക്കാർ സംവിധാനങ്ങളുടെ നിരന്തരമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചുമതല കുറയ്ക്കുക, നയപരമായ തീരുമാനങ്ങളിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പെരുമാറ്റച്ചട്ടം സൃഷ്ടിക്കുന്ന തടസ്സങ്ങൾ കുറയ്ക്കുക എന്നിവയാണ് പദ്ധതിയുടെ പ്രധാന വാദങ്ങൾ.

എന്നാൽ സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളുടെ കാലാവധി നേരത്തെ അവസാനിപ്പിക്കുന്നത് വലിയ രാഷ്ട്രീയ-ഭരണഘടനാ ചർച്ചകൾക്കും വഴിവെക്കും. പ്രത്യേകിച്ച് ജനങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന നിയമസഭയ്ക്ക് ലഭിച്ച അഞ്ച് വർഷത്തെ കാലാവധി കുറയ്ക്കുന്നത് ഫെഡറൽ സംവിധാനത്തെയും സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ സ്വയംഭരണത്തെയും ബാധിക്കുമെന്നാണ് പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ പ്രധാന ആശങ്ക.

പ്രതിപക്ഷം എതിർക്കുന്നു

കോൺഗ്രസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രതിപക്ഷ കക്ഷികൾ ‘ഒരു രാജ്യം, ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്’ പദ്ധതിയെ ശക്തമായി എതിർത്തിട്ടുണ്ട്. കോൺഗ്രസ് നേതാവ് ജയറാം രമേശ് പദ്ധതിയെ ഭരണഘടനാവിരുദ്ധവും ജനാധിപത്യവിരുദ്ധവും സർക്കാരിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തത്തെ ബാധിക്കുന്നതുമാണെന്ന പാർട്ടിയുടെ നിലപാട് ആവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2029ലെ ലോക്‌സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് മുമ്പ് പ്രതിപക്ഷം ഭരിക്കുന്ന ചില സംസ്ഥാനങ്ങളിലും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കാനുണ്ട്. പഞ്ചാബിൽ 2027ലും ഹിമാചൽ പ്രദേശ്, കർണാടക, മിസോറം, തെലങ്കാന എന്നിവിടങ്ങളിൽ 2028ലുമാണ് നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. ഇവിടങ്ങളിലെ അടുത്ത നിയമസഭകൾ 2029ലെ ലോക്‌സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമയത്ത് പൂർണ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കിയിരിക്കില്ല.

അതിനാൽ എൻഡിഎ ഭരിക്കുന്ന 22 സംസ്ഥാനങ്ങളെ മാത്രം 2029ലെ ലോക്‌സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനൊപ്പം കൊണ്ടുവരാനുള്ള നീക്കം ഉണ്ടായാൽ, ‘ഒരു രാജ്യം, ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്’ എന്ന ആശയത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രയോഗം സംബന്ധിച്ച് വലിയ ഭരണഘടനാ-രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചയ്ക്ക് അത് വഴിതുറക്കും.

ഇനി എന്ത്?

‘ഒരു രാജ്യം, ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്’ സംബന്ധിച്ച രണ്ട് ബില്ലുകൾ ഇപ്പോഴും സംയുക്ത പാർലമെന്ററി സമിതിയുടെ പരിഗണനയിലാണ്. വിവിധ സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾ, നിയമസഭാംഗങ്ങൾ, നിയമവിദഗ്ധർ, അക്കാദമിക് മേഖല, മറ്റ് പങ്കാളികൾ എന്നിവരുമായി സമിതി ചർച്ചകൾ നടത്തിവരികയാണ്. സമിതി ഈ വർഷത്തെ ശീതകാല സമ്മേളനത്തിൽ റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിക്കുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.

അതുകൊണ്ട് തന്നെ 2029ൽ 22 സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പും ലോക്‌സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പും ഒരുമിച്ച് നടക്കുമെന്നത് ഇപ്പോൾ അന്തിമ തീരുമാനമല്ല; എൻഡിഎ പരിഗണിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ സാധ്യത മാത്രമാണ്. എന്നാൽ പദ്ധതി നടപ്പാക്കാൻ മുന്നണി തീരുമാനിച്ചാൽ, സംസ്ഥാന നിയമസഭകളുടെ കാലാവധി, ഭരണഘടനാ വ്യവസ്ഥകൾ, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ പങ്ക്, കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന ബന്ധം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് തുടക്കമാകും.

ചുരുക്കത്തിൽ: 2034ൽ ‘ഒരു രാജ്യം, ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്’ നടപ്പാക്കുക എന്നതാണ് നിലവിലെ ബില്ലുകളുടെ അടിസ്ഥാന സമയക്രമം. അതിന് അഞ്ച് വർഷം മുമ്പ്, 2029ൽ തന്നെ എൻഡിഎ ഭരിക്കുന്ന 22 സംസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് ഇത് പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിൽ നടപ്പിലാക്കി നോക്കുവാനാണ് ഇപ്പോഴത്തെ നീക്കം.