കാഠ്മണ്ഡു: ഹിമാലയൻ മേഖലയിൽ മഞ്ഞുരുക്കവും ഹിമാനികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ദുരന്തങ്ങളും വർധിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, ഹിമാലയം പങ്കിടുന്ന ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ ചേർന്ന് സംയുക്ത മഞ്ഞുരുക്ക–ഹിമാനി നിരീക്ഷണ സംവിധാനം രൂപീകരിക്കണമെന്ന് നിർദേശം. കാഠ്മണ്ഡു ആസ്ഥാനമായ ഇന്റർനാഷനൽ സെന്റർ ഫോർ ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് മൗണ്ടൻ ഡെവലപ്‌മെന്റ് (ICIMOD) ആണ് പ്രാദേശിക സഹകരണത്തിന്റെ ആവശ്യകത ശക്തമായി മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്.

നേപ്പാളിൽ കഴിഞ്ഞ ആഴ്ചയുണ്ടായ അതീവ ഗുരുതരമായ മിന്നൽപ്രളയത്തിന് പിന്നാലെയാണ് ഈ ആവശ്യം കൂടുതൽ പ്രസക്തമായത്. ഹിമാനി, പാറ, മണ്ണ് എന്നിവയുടെ വലിയ തോതിലുള്ള ഇടിച്ചിൽ നദീതടങ്ങളിലേക്ക് പതിച്ചതാണ് ദുരന്തത്തിന് കാരണമായതെന്നാണ് പ്രാഥമിക വിലയിരുത്തലുകൾ. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം ഉയർന്ന പർവതപ്രദേശങ്ങളിലെ മഞ്ഞും പാറയും കൂടുതൽ അസ്ഥിരമാക്കുന്നുവെന്ന മുന്നറിയിപ്പും ശാസ്ത്രലോകം നൽകുന്നു.

എട്ട് രാജ്യങ്ങൾ, ഒരേ അപകടം

ഹിമാലയ–ഹിന്ദുകുഷ് മേഖലയുടെ ജലസ്രോതസുകളുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് ഇന്ത്യ, നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ, ചൈന, പാകിസ്ഥാൻ, അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ, ബംഗ്ലാദേശ്, മ്യാൻമർ എന്നീ എട്ട് രാജ്യങ്ങളാണ്.

ഈ രാജ്യങ്ങളിലെല്ലാം ഹിമാനികളും മഞ്ഞുതടാകങ്ങളും അവയിൽനിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന നദികളും കോടിക്കണക്കിന് ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഒരു രാജ്യത്തെ ഹിമാനിയിൽ സംഭവിക്കുന്ന മാറ്റം അതിർത്തിക്കപ്പുറമുള്ള മറ്റൊരു രാജ്യത്തും വെള്ളപ്പൊക്കം, മണ്ണിടിച്ചിൽ, ജലക്ഷാമം തുടങ്ങിയ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാം.

മഞ്ഞുതടാകങ്ങൾ വലുതാകുന്നതും ഹിമാനികൾ പിന്മാറുന്നതും കൃത്യമായി നിരീക്ഷിച്ചാൽ അപകടസാധ്യത നേരത്തെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയും. എന്നാൽ നിലവിലെ നിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങൾ പ്രദേശത്തിന്റെ മുഴുവൻ വ്യാപ്തിയും ഉൾക്കൊള്ളാൻ പര്യാപ്തമല്ലെന്നാണ് ICIMOD ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നത്.

ഹിമതടാകം പൊട്ടിയാൽ സംഭവിക്കുന്നത് എന്ത്?

ഹിമാനികൾ ഉരുകുന്നതിനൊപ്പം അവയുടെ താഴ്‌വരകളിൽ വെള്ളം കെട്ടിക്കിടന്ന് വലിയ ഹിമതടാകങ്ങൾ രൂപപ്പെടാം. പ്രകൃതിദത്തമായ മഞ്ഞ്, പാറ, മണ്ണ് തടയണകൾ തകരുകയോ വെള്ളത്തിന്റെ മർദം അതിജീവിക്കാനാകാതെ വരികയോ ചെയ്താൽ വൻതോതിലുള്ള വെള്ളം പെട്ടെന്ന് താഴേക്ക് കുതിക്കും.

ഇതിനെയാണ് Glacial Lake Outburst Flood — GLOF എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

ഇത് സാധാരണ പ്രളയത്തിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്. വളരെ ചുരുങ്ങിയ സമയത്തിനുള്ളിൽ വലിയ അളവിലുള്ള വെള്ളവും മണ്ണും പാറയും താഴേക്ക് ഒഴുകിയെത്തുന്നതിനാൽ നദീതീരങ്ങളിലെ ജനവാസകേന്ദ്രങ്ങൾക്കും പാലങ്ങൾക്കും റോഡുകൾക്കും ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾക്കും വലിയ നാശനഷ്ടമുണ്ടാകാം.

എന്നാൽ കഴിഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിലെ നേപ്പാൾ ദുരന്തം ഒരു സാധാരണ GLOF മാത്രമായിരുന്നുവെന്ന് പറയാനാകില്ല. ഹിമാനിയുടെയും പാറയുടെയും വൻ ഇടിച്ചിലാണ് പ്രധാന ട്രിഗറായതെന്നാണ് പ്രാഥമിക വിലയിരുത്തൽ. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഹിമാനി ഉരുകൽ, മഞ്ഞുതടാകം, പാറയിടിച്ചിൽ, മണ്ണിടിച്ചിൽ, പ്രളയം എന്നിവയെ ഒറ്റപ്പെട്ട അപകടങ്ങളായി കാണാതെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചുള്ള അപകടശൃംഖലയായി നിരീക്ഷിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയാണ് പുതിയ ദുരന്തം വ്യക്തമാക്കുന്നത്.

65 ശതമാനം മഞ്ഞ് ഉരുകുമോ?

ഹിമാലയത്തെ ലോകത്തിന്റെ ‘മൂന്നാം ധ്രുവം’ എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ഹിമാലയ–കാറക്കോറം മേഖലയിലായി ഏകദേശം 40,000 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ പ്രദേശത്താണ് ഹിമാനികൾ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നത്.

ആഗോള താപനില ഉയരുന്നതിനൊപ്പം ഹിമാലയത്തിലെ മഞ്ഞുരുക്കത്തിന്റെ വേഗവും വർധിക്കുകയാണ്. മനോരമ റിപ്പോർട്ടിൽ ഉദ്ധരിക്കുന്ന ഗവേഷകരുടെ മുന്നറിയിപ്പ് പ്രകാരം, താപനില വർധന തുടർന്നാൽ ഹിമാലയത്തിലെ മഞ്ഞിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം നഷ്ടപ്പെടാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്; 65 ശതമാനം വരെ മഞ്ഞ് ഉരുകാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന മുന്നറിയിപ്പും റിപ്പോർട്ടിലുണ്ട്.

എന്നാൽ ഈ 65 ശതമാനം കണക്കിനെ “അടുത്ത കാലത്ത് ഹിമാലയത്തിലെ 65 ശതമാനം മഞ്ഞും നിർബന്ധമായും ഉരുകും” എന്നർത്ഥത്തിൽ കാണരുത്. ഭാവിയിലെ താപനിലയും കാലാവസ്ഥാ സാഹചര്യങ്ങളും അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള അപകടസാധ്യതാ വിലയിരുത്തലുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കണക്കാണിത്.

അതേസമയം, ദീർഘകാല നിരീക്ഷണങ്ങൾ ഹിമാനികളുടെ നഷ്ടം യാഥാർഥ്യമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. 1974 മുതൽ 2023 വരെയുള്ള 38 ഹിമാനികളുടെ പഠനത്തിൽ ശരാശരി ഹിമാനി പിണ്ഡനഷ്ടം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. 2000ന് ശേഷം ഹിമാനി നഷ്ടത്തിന്റെ തോത് മുൻകാലത്തേക്കാൾ വേഗത്തിലായതായും ICIMOD വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ഓരോ പതിറ്റാണ്ടിലും താപനില ഉയരുന്നു

ഹിമാലയത്തിലെ ശരാശരി താപനില ഓരോ പതിറ്റാണ്ടിലും ഏകദേശം 0.15 മുതൽ 0.60 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ് വരെ ഉയരുന്നതായാണ് റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നത്.

ഇത് ചെറിയ മാറ്റമായി തോന്നാമെങ്കിലും ഉയർന്ന പർവതപ്രദേശങ്ങളിലെ മഞ്ഞിന്റെയും പാറകളുടെയും സ്ഥിരതയെ ബാധിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകമാണിത്. മഞ്ഞുരുകൽ മാത്രമല്ല, മഞ്ഞും പാറയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ദുർബലപ്പെടുന്നതും പെർമാഫ്രോസ്റ്റ് ഉരുകുന്നതും മലഞ്ചെരിവുകൾ അസ്ഥിരമാകുന്നതും അപകടസാധ്യത കൂട്ടുന്നു.

മൺസൂൺ കാലം നിർണായകം

ജൂൺ മുതൽ ഓഗസ്റ്റ് വരെയുള്ള മൺസൂൺ കാലമാണ് ഹിമാലയൻ മേഖലയിൽ പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ ആവശ്യപ്പെടുന്ന സമയം. മഴ, മഞ്ഞുരുകൽ, ഹിമതടാകങ്ങളിലെ ജലനിരപ്പ് വർധന എന്നിവ ഒരേസമയം സംഭവിക്കുമ്പോൾ അപകടസാധ്യത ഉയരാം.

അതുകൊണ്ട് ഹിമാനികളുടെ അവസ്ഥ മാത്രം നിരീക്ഷിച്ചാൽ മതിയാകില്ല. മഴയുടെ അളവ്, മഞ്ഞുരുക്കത്തിന്റെ വേഗം, ഹിമതടാകങ്ങളിലെ ജലനിരപ്പ്, നദികളിലെ ഒഴുക്ക്, മലഞ്ചെരിവുകളുടെ സ്ഥിരത എന്നിവയെല്ലാം ഒരേ സംവിധാനത്തിൽ നിരീക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

എന്തുകൊണ്ടാണ് സംയുക്ത സംവിധാനം ആവശ്യം?

ഹിമാലയത്തിന് രാജ്യാതിർത്തികളില്ല. എന്നാൽ ഹിമാനികളിൽനിന്നുള്ള വെള്ളത്തിനും പ്രളയത്തിനും അതിർത്തികളുണ്ട് .

നേപ്പാളിലെ പർവതപ്രദേശത്ത് ആരംഭിക്കുന്ന ഒരു ജലപ്രവാഹം ഇന്ത്യയിലെത്തുമ്പോൾ മറ്റൊരു നദീസംവിധാനത്തിന്റെ ഭാഗമാകാം. അതുപോലെ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങൾ നേപ്പാൾ, ഇന്ത്യ, ഭൂട്ടാൻ, ബംഗ്ലാദേശ് തുടങ്ങിയ താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ ജലസുരക്ഷയെയും ബാധിക്കും.

അതിനാൽ ഒരു രാജ്യത്ത് ശേഖരിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ മറ്റൊരു രാജ്യത്തേക്ക് സമയബന്ധിതമായി കൈമാറുക എന്നത് ദുരന്ത മുന്നറിയിപ്പിന്റെ നിർണായക ഘടകമാണ്.

നേപ്പാളും ചൈനയും തമ്മിൽ തന്നെ ഹിമാനി അപകടങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരപങ്കിടൽ കൂടുതൽ ശക്തമാക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത അടുത്തിടെ ഉയർന്നിട്ടുണ്ട്. കൂടുതൽ കൃത്യവും ഇടയ്ക്കിടെയുമുള്ള മഴ, നദിജലനിരപ്പ്, ഹിമാനി സംബന്ധമായ വിവരങ്ങൾ ലഭിച്ചാൽ ദുരന്തത്തിന് മുമ്പ് ജനങ്ങൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകാൻ കഴിയുമെന്നാണ് നേപ്പാളിന്റെ നിലപാട്.

ഉപഗ്രഹം മുതൽ ഭൂതലം വരെ

പുതിയ സംവിധാനത്തിൽ ഉപഗ്രഹ നിരീക്ഷണം, ഭൂതല സെൻസറുകൾ, ഡ്രോൺ നിരീക്ഷണം, നദിയിലെ ജലനിരപ്പ് അളക്കുന്ന സംവിധാനങ്ങൾ, കാലാവസ്ഥാ ഡാറ്റ, കമ്പ്യൂട്ടർ മോഡലുകൾ എന്നിവ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കേണ്ടിവരും.

ICIMOD ഇതിനകം തന്നെ ഹിന്ദുകുഷ്–ഹിമാലയൻ മേഖലയിലെ ക്രയോസ്ഫിയർ നിരീക്ഷണത്തിനും വിവരപങ്കിടലിനുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ മേഖലയുടെ വലുപ്പവും ഹിമാനികളുടെ വൈവിധ്യവും കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ കൂടുതൽ വിപുലമായ പ്രാദേശിക സഹകരണം ആവശ്യമാണെന്നാണ് പുതിയ നിർദേശം.

വികസന പദ്ധതികൾക്കും പുതിയ മാനദണ്ഡം വേണം

ഹിമാലയൻ മേഖലയിലെ റോഡുകൾ, അണക്കെട്ടുകൾ, ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ, നഗരവികസനം തുടങ്ങിയവയും പുതിയ അപകടസാധ്യതകൾ കണക്കിലെടുത്ത് ആസൂത്രണം ചെയ്യണമെന്നാണ് വിദഗ്ധരുടെ നിർദേശം.

ചരിത്രപരമായി മണ്ണിടിച്ചിലും ഹിമാനി പ്രളയവും ഉണ്ടായിട്ടുള്ള മേഖലകളിൽ അനിയന്ത്രിത ജനവാസവും വൻകിട നിർമാണങ്ങളും അപകടസാധ്യത വർധിപ്പിക്കാം.

അതിനാൽ രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംയുക്ത മഞ്ഞുരുക്ക നിരീക്ഷണത്തോടൊപ്പം ഹിമാലയത്തിന് അനുയോജ്യമായ ഏകീകൃത ഭൂവിനിയോഗ നയവും ആവശ്യമാണ്.

ഇന്ത്യയ്ക്കും മുന്നറിയിപ്പ്

ഹിമാലയത്തിലെ മഞ്ഞുരുക്കം നേപ്പാളിന്റെയോ ചൈനയുടെയോ മാത്രം പ്രശ്നമല്ല. ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ നദികളും കൃഷിയും കുടിവെള്ളവും ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളും നേരിട്ട് ഹിമാലയൻ ജലസ്രോതസുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

നേപ്പാളിൽനിന്നുള്ള ശക്തമായ ഒഴുക്ക് ഇന്ത്യയിലെ അതിർത്തി നദികളിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, മഞ്ഞുരുക്ക നിരീക്ഷണം എന്നത് ഭാവിയിലെ പ്രളയ മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കേണ്ട വിഷയമാണ്.

ഹിമാലയത്തിൽ സംഭവിക്കുന്ന മാറ്റം ആദ്യം മലമുകളിൽ കാണാമെങ്കിലും അതിന്റെ ആഘാതം താഴ്‌വരകളിലും നഗരങ്ങളിലും കോടിക്കണക്കിന് മനുഷ്യരുടെ ജീവിതത്തിലുമാണ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്.

ഹിമാലയം ഉരുകുന്നത് ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ മാത്രം കാലാവസ്ഥാ പ്രശ്നമല്ല; അതിർത്തികൾ കടന്നുപോകുന്ന ജലസുരക്ഷാ പ്രശ്നമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ മഞ്ഞുരുക്കം നിരീക്ഷിക്കുന്ന കണ്ണുകളും രാജ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ പങ്കിടേണ്ട കാലമാണ്.