എസ്‌സിഒ ഉച്ചകോടി: ബിഷ്‌കെക്കിൽ മോദി; ഇറാൻ, അർമേനിയ നേതാക്കളുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി

ബിഷ്‌കെക്ക്: ഷാങ്ഹായ് സഹകരണ സംഘടനയുടെ (SCO) 26-ാമത് ഉച്ചകോടിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനായി പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി കിർഗിസ്ഥാന്റെ തലസ്ഥാനമായ ബിഷ്‌കെക്കിലെത്തി. ആഗസ്റ്റ് 31, സെപ്റ്റംബർ 1 തീയതികളിലാണ് ഉച്ചകോടി നടക്കുന്നത്. സംഘടനയുടെ 25-ാം വാർഷികം കൂടി അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന ഉച്ചകോടിയിൽ ഇന്ത്യ, ചൈന, റഷ്യ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രധാന അംഗരാജ്യങ്ങളുടെ നേതാക്കൾ പങ്കെടുക്കുന്നുണ്ട്.

ഉച്ചകോടിയുടെ ഭാഗമായി പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി ഇറാൻ പ്രസിഡന്റ് മസൂദ് പെസെഷ്കിയാനുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി. പശ്ചിമേഷ്യയിൽ അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം വീണ്ടും രൂക്ഷമായ സാഹചര്യത്തിലാണ് കൂടിക്കാഴ്ച. മേഖലാ സാഹചര്യം ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിഷയങ്ങൾ ഇരുനേതാക്കളും ചർച്ച ചെയ്തതായാണ് റിപ്പോർട്ട്.

അർമേനിയൻ പ്രധാനമന്ത്രി നിക്കോൾ പാഷിന്യാനുമായും മോദി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി. പ്രതിരോധം, സാമ്പത്തിക സഹകരണം, ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽസ്, ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതികവിദ്യ, സംസ്കാരം, വിദ്യാഭ്യാസം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ സഹകരണം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനെക്കുറിച്ചാണ് ചർച്ച നടന്നത്. പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സ്ഥിതിഗതികളും ഇരുനേതാക്കളും വിലയിരുത്തി.

ചൈനയും റഷ്യയും; ഉറ്റുനോക്കി ഇന്ത്യ

ചൈനീസ് പ്രസിഡന്റ് ഷി ജിൻപിങ്, റഷ്യൻ പ്രസിഡന്റ് വ്ലാദിമിർ പുടിൻ എന്നിവരും ഉച്ചകോടിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നുണ്ട്. മാറിവരുന്ന ആഗോള രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യത്തിൽ മോദി–ഷി–പുടിൻ സാന്നിധ്യം ഉച്ചകോടിയുടെ പ്രധാന ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ്. സുരക്ഷ, ഭീകരവിരുദ്ധ സഹകരണം, സാമ്പത്തിക ബന്ധം, പ്രാദേശിക സംഘർഷങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ ഉച്ചകോടിയിൽ പ്രധാന ചർച്ചകളാകും.

റഷ്യൻ പ്രസിഡന്റ് പുടിനുമായി മോദി ഉഭയകക്ഷി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തുമെന്ന് നേരത്തെ റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ടായിരുന്നു. മോദിയും ഷി ജിൻപിങ്ങും ഉച്ചകോടിക്കിടെ കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഇരുവരും തമ്മിലുള്ള പ്രത്യേക ഉഭയകക്ഷി കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്ക് ഔദ്യോഗികമായി പ്രത്യേക സമയം നിശ്ചയിച്ചിട്ടില്ലെന്നാണ് ലഭ്യമായ റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

മധ്യേഷ്യയുമായുള്ള ബന്ധം ശക്തമാക്കി ഇന്ത്യ

എസ്‌സിഒ ഉച്ചകോടിക്ക് മുമ്പ് മോദി ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാനും സന്ദർശിച്ചിരുന്നു. ഉസ്ബെക്ക് പ്രസിഡന്റ് ഷവ്കത് മിർസിയോയേവുമായുള്ള ചർച്ചകൾക്ക് പിന്നാലെ ഇന്ത്യ–ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ ബന്ധം ‘സമഗ്ര തന്ത്രപ്രധാന പങ്കാളിത്തം’ എന്ന നിലയിലേക്ക് ഉയർത്താൻ ധാരണയായി.

2030ഓടെ ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ഉഭയകക്ഷി വ്യാപാരം 5 ബില്യൺ ഡോളറായി ഉയർത്താനും പ്രതിരോധം, ഊർജം, നിർണായക ധാതുക്കൾ, ബഹിരാകാശം, ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ്, ആരോഗ്യം, ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽസ്, വിദ്യാഭ്യാസം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ സഹകരണം വർധിപ്പിക്കാനും തീരുമാനിച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രതിരോധ മേഖലയിൽ സംയുക്ത ഉൽപ്പാദനത്തിനും സാങ്കേതിക വികസനത്തിനുമുള്ള സാധ്യതകളും പരിശോധിക്കും.

കിർഗിസ്ഥാനുമായുള്ള പ്രതിരോധ സഹകരണവും ഇന്ത്യയുടെ മധ്യേഷ്യൻ ഇടപെടലിലെ പ്രധാന ഘടകമാണ്. ഇന്ത്യൻ സായുധസേനയും കിർഗിസ്ഥാൻ സേനയും തമ്മിലുള്ള KHANJAR സംയുക്ത സൈനികാഭ്യാസം പ്രതിരോധ ബന്ധം കൂടുതൽ ശക്തമാക്കുന്നതായി കിർഗിസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ വ്യക്തമാക്കി.

ബിഷ്‌കെക്കിലെത്തിയ മോദിക്ക് കിർഗിസ് അധികൃതരിൽ നിന്നും ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിൽ നിന്നും ഊഷ്മള സ്വീകരണമാണ് ലഭിച്ചത്. വിവിധ കിർഗിസ് സമൂഹങ്ങളിലെ പ്രതിനിധികളുമായും പ്രധാനമന്ത്രി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി. ഇന്ത്യ–കിർഗിസ്ഥാൻ ജനതാ ബന്ധം കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനെക്കുറിച്ചും അദ്ദേഹം സംസാരിച്ചു.

എന്തുകൊണ്ട് എസ്‌സിഒ ഉച്ചകോടി പ്രധാനമാണ്?

ചൈന, റഷ്യ, ഇന്ത്യ, ഇറാൻ, പാകിസ്ഥാൻ, കസാഖിസ്ഥാൻ, കിർഗിസ്ഥാൻ, താജിക്കിസ്ഥാൻ, ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ, ബെലാറസ് തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന എസ്‌സിഒ ഇന്ന് യൂറേഷ്യയിലെ പ്രധാന ബഹുമുഖ വേദികളിലൊന്നാണ്. സുരക്ഷയും ഭീകരവിരുദ്ധ സഹകരണവും കേന്ദ്രീകരിച്ച് രൂപംകൊണ്ട സംഘടന ഇപ്പോൾ വ്യാപാരം, ഊർജം, സാമ്പത്തിക സഹകരണം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലേക്കും വ്യാപിച്ചിരിക്കുകയാണ്.

അമേരിക്കൻ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ആഗോള സംവിധാനത്തിന് പുറത്തുള്ള പ്രധാന ശക്തികൾ ഒരേ വേദിയിൽ എത്തുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, ബിഷ്‌കെക്ക് ഉച്ചകോടിക്ക് വലിയ ഭൗമരാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. അതേസമയം ചൈന–ഇന്ത്യ ബന്ധത്തിലെ അവശേഷിക്കുന്ന വെല്ലുവിളികളും ഇന്ത്യ–പാകിസ്ഥാൻ സംഘർഷവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള അന്തർവിരുദ്ധതകൾ എസ്‌സിഒയുടെ മുന്നിലുള്ള പ്രധാന വെല്ലുവിളികളാണ്.